VARLIKLARIN HAKİKATİ - CEMÂLEDDİN HOCAOĞLU KAPLAN {RH.A}

O HALDE SEN VE BERABERİNDE TEVBE EDENLER, EMROLUNDUĞUNUZ ŞEKİLDE, DOĞRU YOLU TUTUN. SİZDEN HİÇBİRİNİZ BÜYÜKLENİP, ALLAH TARAFINDAN KONULMUŞ SINIRLARI AŞMASIN; ÇÜNKÜ UNUTMAYIN YAPTIĞINIZ HERŞEYİ O GÖRÜYOR. (KURAN-İ KERİM 11:112)

12-02-2022

VARLIKLARIN HAKİKATİ

قاَلَ أَهْلُ الْحَقِّ حَقاَئِقُ الأشْياَءِ ثاَبِتَةٌ وَالْعِلْمُ بِهاَ مُتَحَقِّقٌ خِلاَفاً لِلسُّوفَسْطاَئِيَّةِ
 

 قاَلَ أَهْلُ الْحَقِّ Ehl-i Hak dedi. 

Hak ehli dediğimiz zaman kimi kastediyoruz? Bâtıl ehlini değil. Haktan bahseden, hak üzere olan, hak yolda yürüyen ulemâ, âlimler, bilginler dedi. Bâtıl yolda yürüyenler değil. Ne dedi?

 

حَقاَئِقُ الْأَشْياَءِ ثاَبِتَةٌ وَالْعِلْمُ بِهاَ مُتَحَقِّقٌ خِلَافاً لِلسُّوفَسْطاَئِيَّةِ)) Eşyanın hakikatları sabittir, vardır. Eşyanın hakikatlarını bilmek de mütehakkıktır, yani haktır, gerçektir. Sofist zihniyetine sahip kişiler buna muhalefet ediyor. 

Sofistler bunu kabul etmiyor. Varlıkların bir yönüyle ismi de eşyadır, şeydir, varlık manasına gelir. Eşya şey’in cem’idir. "şey’ün  شئ(bir şey) - şey'âni  شيئان(iki şey) - Eşyâ  اشياء(cemi sığası, yani bütün şeyler)." Elif-Lam başında da olduğuna göre her şey, kâinatta ne varsa hepsi. Canlı-cansız, yerdekiler-göktekiler, maddî-manevî ne kadar varlık varsa bunların hakikatı vardır. Elle tutulan, gözle görülen her şeyin hakikatı, mahiyeti vardır. Yani gözle görebildiğimiz, elle tutabildiğimiz; mesela şu kitap aslında var mıdır, yok mudur? Vardır! Yani elimize alıp, gözümüzle gördüğümüz bu varlık, kitap ismini alan bu varlık aslında da vardır, mahiyetinde de vardır, hakikatında da vardır. Mahiyet ve hakikat ileride de görüleceği üzere aynı şeylerdir. Yani rüya, hayal değildir. 

Sofistler diyorlar ki, "Sizin varlık dediğiniz şeyler, var olduğunu kabul ettiğiniz şeyler aslında hayaldir, rüyadır, seraptır (parıltıdır), aslında yoktur bu. Ancak size öyle geliyor. Sizin yerleriyle gökleriyle gördüğünüz bütün bu kâinat bir rüyadır, parıltıdır, aslında yoktur. Bize, size öyle geliyor." Fakat ehl-i hak ne diyor, nasıl başlıyor? Hayır! Elle tutup, gözle gördüğümüz ve varlığını bildiğimiz şeyler, canlı olsun, cansız olsun, vardır, hakikatı da vardır. Yani görünüşte var olduğu gibi, mana ve gerçekte, hakikatte de vardır. Hayal değildir, rüya değildir, serap (parıltı) değildir. Asfalt yolda giderken ileride önünüzde yürüyen arabaların arkasına baktığınız zaman su görürsünüz. Hatta arabanın suya yansımış bir görünüşü de vardır. Peki yolda su var mı? O su gördüğünüz yere geldiğiniz zaman, ne su var, ne de araba resmi var. Size öyle geliyor. Sofistler diyorlar ki, böyle olduğu gibi, yerler gökler diye isimlendirilen varlıklar, gözle görebildiğiniz, elle tutabildiğiniz varlıklar aslında yoktur, bir parıltıdan ibarettir, hayaldir, rüyadır. Yine hak ehli, İslâm âlimleri diyorlar ki, eşyanın varlığını, hakikatlarını bilmemiz de gerçektir, mümkündür. Sofistlerin bazıları diyorlar ki, "Evet, eşyanın hakikatı olsa bile, birer gerçek mahiyeti sahip olsalar bile, bizim onu bilmemiz mümkündür."

Buna cevaben ehl-i hak olan İslâm âlimleri ne diyor? Diyorlar ki, evet eşyanın hakikatı, mahiyeti, varlığı gerçek olduğu gibi, onu bizim bilmemiz de mümkündür, mütehakkıktır, yani o da bir gerçektir. Demek şu kitabın varlığı da, gerçekte varlığı vaki, haddi zatında görünüşte olduğu gibi, haddi zatında vardır, hakikatta da vardır, vakiada da vardır. Varlığı bu şekilde sabit olduğu gibi onu bilmemiz de mümkündür. Varlığını bilmemiz, hakikatını ve mahiyetini bilmemiz de mümkündür.

İşte burada ehl-i hakkın ortaya attığı iki meselesi vardır: Eşyanın hakikatları, mahiyetleri, aslında varlığı, görünüşte olduğu gibi, hakikatte de, gerçekte de sabittir ve vardır ve onu bilmemiz de mümkündür, hatta gerçektir. Bu iki meseleye muhalefet eden kim? Sofistler, felsefeciler. Felsefecilerin çeşitli isimleri vardır, çeşitli gruplara ayrılmışlardır. Bunlardan birisi de sofistlerdir. Bunlar tarihte yaşamışlardır. Bu sofistler de ileride görüleceği üzere "İnadiyye, Indiyye, La-Edriyye" ismi altında üç gruba ayrılırlar. İleride bunların da izahını da, tafsilatını da göreceğiz inşallah.

 

Cemâleddin Hocaoğlu Kaplan {Rh.a}
DÂRU'L HİLÂFETİ'L ALİYYE MEDRESESİ​


YAZI KÖŞESİ

Hilafet-i İslamiyye

SAYAÇ

Bugün 272
Toplam 435241
En Çok 1157
Ortalama 330