TAKLİD - CEMÂLEDDİN HOCAOĞLU KAPLAN {RH.A}

O HALDE SEN VE BERABERİNDE TEVBE EDENLER, EMROLUNDUĞUNUZ ŞEKİLDE, DOĞRU YOLU TUTUN. SİZDEN HİÇBİRİNİZ BÜYÜKLENİP, ALLAH TARAFINDAN KONULMUŞ SINIRLARI AŞMASIN; ÇÜNKÜ UNUTMAYIN YAPTIĞINIZ HERŞEYİ O GÖRÜYOR. (KURAN-İ KERİM 11:112)

04-04-2022

TAKLİD

Taklid; delilini bilmeksizin, sözü, delil olmayanın sözü ile amel etmek, demektir.

Tarifteki "delilini bilmeksizin" sözünden maksat, "müctehid" değildir. Zira ictihad derecesinde delilini bilirse, müctehid olur, mükallid olmaz. "Sözu delil olmayanın" tabirinden anlaşılan ise, sözü doğrudan doğruya delil değilse de ictihad derecesinde delili bilmiyor demektir.

Bu itibarla Allah Resulü’nün sözü ile icma-i ümmetle amel etmek taklid sayılmaz. Müctehid olmayan, yani ictihad derecesinde delili bilmeyen herkes için Şeriat'ın şer’î meselelerinde bir müctehidi taklid etmesi onu takib etmesi bir vecibedir, bir farizedir. Kur’an şöyle der:

فَسْـَٔلُٓوا اَهْلَ الذِّكْرِ اِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

"...Eğer bilmiyorsanız ilim ehlinden (yani bilenlerden) sorun!" (Enbiya, 7)

Ulemanın çoğuna göre bir müctehid diğer bir müctehidi taklid edemez, haramdır. Zira taklidin aslı olan ictihada ve ictihad yetkisine sahiptir. Asıl mümkün iken bedel doğru değildir. Abdest ve teyemmümde olduğu gibi...

 

Taklid Edilecek Müctehidler:

Sahabe, Tabiun ve Tebe-i Tabiinden meydana gelen ve Selef-i salihin ismini alan zevat arasındaki müctehidlerin sayısı çoktur. Hepsi de ictihad şartlarına haizdir. Hiç birisine tânetmek kimsenin hakkı değildir. (Allah kendilerinden razı olsun. Fakat bunların mezhepierini taklid etmemiz caiz değildir. Sebep, "Mezheplerinde bir noksanlık vardır" ondan mı? Hayır? Mezhepleri tedvin edilmedi de ondan!.. Ancak bizim taklid edeceğimiz, yaşanan dört mezhepten biridir. Nitekim İmam Suyuti’nin "El-Cami" adlı eserinin şarihi Abdurrauf El-Münavî şöyle diyor:

"İmam-ı Haremeyn’in dediği gibi, mezhebi tedvin edilmemiş Sahabe’nin, Tabiin’in taklidi caiz değildir. Oyle ise hükümde de fetvada da dört mezhebin gayrisini taklit etmek memnudur, caiz değildir."

İmam Razi de "Muhakkikler ittifak ettiler ki, halk tabakası Ashabın belli başlılarını, hatta büyüklerini taklid etmeleri caiz değildir..." Keza; İbn-i Hümam "Tahrir" adlı eserinde dört mezhebin dışında herhangi bir mezhebe tabi olmak bilittifak caiz değildir. Çünkü dört mezhebin haricinde kalan mezhepler rabt ve zabt edilmemiştir; meşhur olmamışlardır.."

Şu hususu da hatırda tutmak gerekir ki; namaz, oruç, hacc ve zekat gibi farzlarda; zina, faiz, içki, katl, hırsızlık, yalan, gıybet, iftira ve benzeri haramlarda dört mezhepden birini taklid  etmesi  lazım  değildir.  Çünkü, bunlar kesin nasslarla sabit olmuşlardır; bunlarda ihtilaf yoktur ve olamaz; zarurat-i diniyyedendirler; herkesin bilmesi ve inanması farzdır. İctihad; ancak nass olmayan yerlerde caizdir. "Mevarîd-i nassda ictihada mesağ yoktur" kaidesi vardır.

 

Cemâleddin Hocaoğlu Kaplan {Rh.a}
DÂRU'L HİLÂFETİ'L ALİYYE MEDRESESİ


YAZI KÖŞESİ

Hilafet-i İslamiyye

SAYAÇ

Bugün 222
Toplam 436380
En Çok 1157
Ortalama 330