ŞER’Î HÜKÜMLERİN ÇEŞİTLERİ - MOLLA SADREDDİN YÜKSEL

O HALDE SEN VE BERABERİNDE TEVBE EDENLER, EMROLUNDUĞUNUZ ŞEKİLDE, DOĞRU YOLU TUTUN. SİZDEN HİÇBİRİNİZ BÜYÜKLENİP, ALLAH TARAFINDAN KONULMUŞ SINIRLARI AŞMASIN; ÇÜNKÜ UNUTMAYIN YAPTIĞINIZ HERŞEYİ O GÖRÜYOR. (KURAN-İ KERİM 11:112)

31-10-2022

ŞER’Î HÜKÜMLERİN ÇEŞİTLERİ[1]

 

Kur’ân-ı Kerim’deki amelî hükümler iki grupta toplanır: İbadetler ve muamelât. Muamelât ise çağdaş ıstılaha göre kendi arasında yedi kısma ayrılır:

1- Şahsî hâllere ait hükümler. Yani, karı koca ve akrabalar arasındaki münasebetleri düzenleyen hükümler. Buna dair ayetler yetmiş civarındadır.

2- Medenî hükümler. Yani alış-veriş, ticaret, kira, rehin, kefalet, şirket kurmak ve borç vermek gibi muamelelerle ilgili hükümler. Bu hükümlerden maksat, fertlerin malî münasebetlerini tanzim edip her ferdin hakkını korumaktır. Bu konuda da yetmiş kadar ayet vardır.

3- Cezaî hükümler. Yani, kişinin işlediği suç ve hak ettiği cezalarla ilgili hükümler. Bu gibi hükümlerden gaye, halkın can, mal, şeref ve haklarını muhafaza altına almaktır. Bu konu ile ilgili ayetler de otuzdur.

4- Mürafaa (duruşma) ile ilgili hükümler. Bu hükümler kadılığa, şahitliğe ve yemine taalluk eden hükümlerdir. Amaç, insanlar arasında adaletin eşit olarak dağıtımını sağlamaktır. Bu konuda onüç ayet nazil olmuştur. 

5- İslâm devlet reisiyle halk arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümler. Kur’ân’da on ayet bu konuyla ilgilidir.

6- Uluslararası hukukla ilgili hükümler. İslâm devletinin başka devletlere yahut İslâm ülkesinde yaşamakta bulunan gayrimüslimlere karşı takip edeceği muameleleri açıklayan hükümlerdir. Burada gaye, savaşta olsun, barış halinde olsun, İslâm devletinin yabancılarla olan ilişkilerini tespit etmektir. Bu hususta da yirmibeş ayet Kur’ân’da mevcuttur.

7. Malî ve ekonomik konulardaki hükümler. Bu hükümlerle devlet-fert ilişkileri, zengin ve fakir arasındaki münasebetler hedef alınmıştır. Bu konuda da on ayet-i kerime mevcuttur.

Kur’ân’da ibadetler, şahsî haller ve miras meseleleri tafsilatlı bir şekilde anlatılmaktadır. Geriye kalan konular ise düstur ve kaideler şeklinde işlenmiştir.

 

MOLLA SADREDDİN YÜKSEL


[1] İslâmî Araştırmalar, İstanbul 1992, Madve Yayınları, s. 196-197.


YAZI KÖŞESİ

Hilafet-i İslamiyye

SAYAÇ

Bugün 294
Toplam 529650
En Çok 1316
Ortalama 348